Digitála luottat

Digitála luottat

Oahpásmahttin

Digitála luottat

Don mearridat ieš gos ja masa anát iežat báŋkokoartta. Báŋkku registrere dan. Don mearridat ieš makkár ohcansáni anát Googlelis. Ohcanmutuvra registrere dan. Don mearridat ieš maid oasttát neahtas. Neahttabáiki vurke daid dieđuid. Ovtta dábálaš beaivvis guođát don ollu luottaid. Luottat mat bistet hui guhká doppe. Dát dieđut lea hui miellagiddevaččat oallugiidda.

Dihtet go ahte?

  • Fákta

      • Filttarjorba
      • Dego rabas beaivegirji?
      • Diehtočoahkut
      • Anonyma?
      • Personheivehuvvon máidnosat
      • Fuomáš – almmustahte neahttaverrošeddjiid!
      • ID-suoládeapmi
      • Don juogat dieđuid eambbosiiguin go dan maid ieš jáhkát
      • Mii lea metadáhta?

    Vižžojuvvon duohtavuođas

    • Lihcohalai maŋŋel goziheami
    • Økokrim oažžu beaivválaččat jearaldagaid neahttaverrošeami birra
    • Verrošeapmi e-boasttain
    • Badjel 240 000 norgalačča leat vásihan ID-suoládeami
    • Lubmalámppá-áhppa vuvddii geavaheddjiid birra dieđuid viidáset
    • Digitála luottat sáhttet du barggu haga dahkat
    • Dájuhuvvon behtolaš neahttagávppis

Bargobihtát

Digaštallan

  1. Háleštehket ovttas luohkás. Veahkehehket guhtet guoibmádet gávnnahit mo dii sáhttibehtet: - sihkkut neahttalogana historihka - sihkkut buot gaskaboddosaš fiillaid (“temporary Internet files”) - rievdadit neahttalogana personsuodjalusválljemiid - rievdadit personsuodjalusválljemiid neahttaservodagas mas leat mielde
  2. Vállje guokte appa man lehpet viežžan telefovdnii. - Geahččal gávnnahit maid dieđuid din dahje du oktavuođaid birra appat besset oaidnit. - Masa jáhkkibehtet appaid dárbbašit dáid dieđuid?
  3. Sáhttá leat váttis govvádallat diehtohivvodaga maid olmmoš lea addán. - Ráhkadehket listtu buot dain doaimmain main navdibehtet leat dieđut din birra: Sihke kommersiála (nugo neahttalágideaddjit, telefonoperatevrrat, hárjehallanstudiot ja báŋkkut), ja almmolaš (nugo stáhta, gielddat, buohcciviesut ja skuvllat). - Šaddá go listu guhkit go maid leiddet navdán?
  4. Juohkket luohká joavkkuide ja ohccet iešguđet sániid Googles (fuolat ahte leat loggen eret buot Google-bálvalusain): - Buohtastahttet ohcangávdnosiid álgosiiddus. Leat go din gávdnosat iešguđetláganat? - Jus gávdnosiin leat erohusat, mii sáhttá leat sivvan dasa?
  5. Buot aiddo riegádan mánáid DNA-iskan ja DNA-registtar buot ássiiguin sáhttá leat mielde čielggadeamen boahtteáigásaš vearredaguid. - Lea go din mielas buorre jurdda ásahit dákkár registara Norgii? - Mii sáhttá leat problemáhtalaš dáinna?

Bargobihtát

Iežas bargobihtát

  1. Leat olusat geat háliidit háhkat dieđuid du, du neahttadábiid ja du beroštumiid birra. - Geahččal gávnnahit maid dieđuid attát iešguđet neahttabáikkiin. - Ráhkat bajilgova dieđuin maid du mielas lea ortnegis juohkit, ja maid dieđuid háliidat doalahit. - Lea go du mielas ortnegis ahte kommersiála aktevra diehtá buot du birra? Manne / manne ii? - Oza iežat nama Googles. Gávdnen go juoidá maid it diehtán leat doppe?
  2. Lea dehálaš jeavddalaččat iskat iežas personsuodjalusválljemiid vai dovdá dieđuid. - Vállje sosiála neahttaservodaga mas leat mielde. Leat go leamaš geahččamin iežat personsuodjalusválljemiid ja iskan gii oaidná du profiilla? - Dieđát go geat oidnet du iešguđet dieđuid? - Dieđát go gii eaiggáduššá govaid maid almmuhat, ja gii daid vejolaččat sáhttá geavahit?
  3. Jus gávdnoš ”filttarbulljaras”, mat váikkuhusat leat das dutnje, servodahkii mas ealát ja demokratiijii?

Filmmat

Hva er digital dømmekraft?

Hva er digital dømmekraft?

Digital dømmekraft er et begrep som ofte dukker opp, både her på Dubestemmer.no, i læreplanverket og andre steder. Men hva er egentlig digital dømmekraft, og hvorfor trenger vi det? Denne korte filmen er laget av Sølvsuper på oppdrag fra dubestemmer.no.

Konferansetime

Konferansetime

Kanskje leses det du publiserer av andre enn du hadde tenkt?

Poke

Poke

Dette er en av 6 filmer som ble laget etter en manuskonkurranse for elever i videregående skole. Filmen er laget av elever ved Byåsen vgs i Trondheim.
Digitála luottat

Don mearridat ieš gos ja masa anát iežat báŋkokoartta. Báŋkku registrere dan. Don mearridat ieš makkár ohcansáni anát Googlelis. Ohcanmutuvra registrere dan. Don mearridat ieš maid oasttát neahtas. Neahttabáiki vurke daid dieđuid. Ovtta dábálaš beaivvis guođát don ollu luottaid. Luottat mat bistet hui guhká doppe. Dát dieđut lea hui miellagiddevaččat oallugiidda.

Illustrasjon digitale spor 13-17 år